2-6 mei: een groendak voor het Scoutshuis

Deze keer geen privétuintje, maar een groots project: Het Scoutshuis in Antwerpen! Het nationaal secretariaat van de Scouts zetelt in een mooi gerenoveerd gebouw te midden van ’t stAd. Slechts enkele maanden is deze nieuwe stek met winkel en jeugdverblijven in gebruik. Maar er ontbrak nog iets: groen! Aja! Wie ‘scouts’ zegt, denkt toch meteen ‘bos’, ‘sjorren’, en ‘korte broekskes’.  Daar zou Mier voor zorgen. Voor dat groen, althans. De scouts vroegen een tuin, die de sfeer oproept van een bos. Niet zo evident als de enige buitenruimte een dak is boven hun ondergrondse parkeergarage. Een tweede dak boven de winkel, langsheen de straat, was ook aan vergroening toe, samen met het toegangsgebouwtje tot de parkeergarage. Hun kale voortuin mocht ook wat opgefleurd worden.

VOOR…

Zo’n groots project, dat doe je niet alleen. Zelfs voor een klein groendakje trommel je best gans je familie en al je vrienden op. Met de hulp van het Ecohuis brachten we een grote groep helpers samen. Mensen van divers pluimage staken een handje toe: een Italiaanse diva, een Syrische regisseur, een ganse klas anderstalige kids, een recup-meubelmaker, kersverse start-ups, een enthousiaste mama met haar nóg enthousiastere dochter, een jeugdhuisleidster, Westvlaamse werkijver met een groen hart, veel Antwerpse transitiemensen met mooie idealen, een danseres, kids uit de buurt, een nomaad met bijzondere connecties, een paardenfreak, kruidenmadammen, de klusjesman van het Scoutshuis, Mieren of gewoon een bende leergierige mensen die wilden snappen hoe je een groendak in de praktijk opbouwt… We haalden zelfs enkele mensen van het Scoutshuis en het Ecohuis achter hun bureau vandaan. Verschillende werelden kwamen met elkaar in verbinding. Dit leidde tot een heleboel boeiende babbels,… en terwijl werd nog een groendak aangelegd ook.

 

Het was een serieus werk! Zelfs al waren we met zoveel. Als opwarmertje brachten we een 300-tal betonstenen naar de eerste verdieping. Via een lange transportband van vlees en bloed kwamen de zware stenen stuk voor stuk op hun plaats terecht. Ze vormden een nieuwe dakrand om 15cm groendaksubstraat vast te houden. De bestaande dakrand was amper 3cm hoog. Ook de holle stenen zelf werden opgevuld met substraat: ideaal om vetplantjes in te laten groeien. Het dak op +1 werd vergroend met 60 lopende meter kruiden.

Eens de spieren goed soepel waren, startten we met het opscheppen van de keien die op het parkingdak lagen. Een flinke laag witte stenen diende ter bescherming van de al wat verouderde roofing. Om een nieuwe waterdichte en wortelwerende folie te kunnen plaatsen moesten deze keien eerst verwijderd worden. Ze kregen een nieuw leven als brandveilige strook op het gelijkvloers en de eerste verdieping langsheen het hoofdgebouw. Opnieuw een mensenketting om die keien in emmers omhoog te brengen. Het grootste deel van de keien werd vermengd met het groendaksubstraat boven de parkeergarage.

Ik kan het je garanderen: een groendak aanleggen is beter dan fitness! De volgende dag bleven we ijverig verder keien scheppen, hoewel het energiepeil al wat gedaald was en de spieren wat strammer waren. Gelukkig konden lekkere maaltijden en wat tussendoortjes ons regelmatig verblijden en nieuwe moed inpompen. Deel per deel werd de roofing blootgelegd en kwam een nieuwe folie erbovenop. De vijver kreeg vorm. We zetten hem uit met betonstenen en… je raadt het nooit…. keien. Deze ondiepe vijver kwam er niet zomaar.  Het groendak zou deels in de schaduw komen te liggen van de lindebomen aan de overkant. Hier zouden vetplanten, die standaard op een groendak worden ingeplant, niet gedijen. We kozen ervoor om op dit deel van het dak bosplanten te zetten. Bosplanten zoals varens, mos, lievevrouwbedstro,… doen het goed in de schaduw, maar hebben veel water nodig. Via een witte geotextiel, die op de bodem van de vijver en verder ter bescherming van de nieuwe folie overal op het dak ligt, wordt het water opgezogen en doorgegeven aan de planten in de nabije omgeving.

Rond de middag werd plots de turboklep even open gezet. Elf anderstalige nieuwkomers en een toffe begeleidster raasden als een orkaan over het dak. Amper één uur later waren ettelijke vierkante meters keien weg geschept.

Ok, niet alles werd met vrouw- en mankracht gedaan. Het was al zot genoeg. De derde dag kregen we versterking van een monstrueuze inblaasvrachtwagen. Dié had veel bekijks! 33m³ keien heen- en weer scheppen was minder spectaculair. Op een paar uurtjes lagen de daken vol groendaksubstraat geblazen. Klaar voor het volgende karwei: terrassen en paden leggen met een 400-tal betonplaten. De plaatjes legden we los in het substraat met open voeg. De voegen werden beplant, zodanig dat er op termijn een mooie verweving zou ontstaan tussen groen en grijs.

We verspreidden boomstronken her en der over het dak. Enerzijds om een bossfeer op te roepen, anderzijds om vocht vast te houden. Het hout werkt als een spons dat regenwater opzuigt en langzaam aan weer afgeeft aan de omgevende planten. Er kwam een hek in kastanje, die de tuin een introverter karakter geeft en een ‘burcht’achtige toegangspoort, die in feite de nooduitgang van de tuin is. Een paadje vanuit de nooddeur van het gebouw gaat dwars over de vijver richting poort. Een ‘scouteske’ waterspuwer van gesjorde driepikkels in kastanje leidt een deel van het regenwater van het hoofdgebouw naar de vijver.

Na tonnen keien, substraat en betonplaten verzet te hebben, was het eindelijk tijd voor het groen. De laatste dagen werd volop geplant. Eerst zetten we ‘het levende schilderij’ uit, vanuit vogelperspectief, vervolgens vlogen de plantjes de grond in.

En ineens, zonder het goed en wel te beseffen, was het helemaal klaar! Woow! Wat een resultaat. We mogen allemaal trots zijn op onszelf. Bedankt iedereen om dit mogelijk te maken!

NA…

Zondag 22 mei van 11 tot 16u wordt Het Scoutshuis feestelijk geopend. Wees welkom!

 

 

5&6 april – transitie in Hertsberge

Op reis naar West-vlaanderen. Bij een leuk koppel in transitie met 2 jonge kindjes die een jaar geleden beslisten om hun leven helemaal om te gooien en eens goed na te denken over waar ze eigenlijk naartoe wilden. Ze woonden al een tijdje in het groen, in een leuk huis met een massakachel en een bosje achteraan voor hun brandhout. Voor de rest was er echter veel gras in de tuin, te veel gras, en wilden ze zo veel mogelijk uit eigen tuin kunnen eten. Houdbaar, Mier en Umami staken de koppen bij elkaar, maakten een slim ontwerp en kwamen met een remorke vol planten toe.

Het gras in de voortuin was een half jaar afgedekt en daar planten we verschillende soorten resistente aardappelrassen. Als de aardappelen geoogst zijn, is de grond goed los en kunnen er ook hier vaste planten aangeplant worden.

De lange oprit die niet gebruikt werd (de wagen staat vooraan), werd aan de zijkant met veel man- en vrouwkracht opengebroken tot er aarde te zien was en werd beplant met zuiderse planten die graag op een stenige ondergrond staan. Deze strook ligt op het zuiden en de muur van de buren houdt nog extra warmte vast die de plantjes ten goede zal komen.

De mooi vormgegeven borders aan beide kanten van de tuin (met in het midden en prachtige volgroeide kerspruim) werden uitgebreid met eetbare planten. Hiervoor werd het gras afgeplagd en werd er een dun laagje compost gelegd.

In het moestuindeel dat nogal nat was werden er 2 hüghels gemaakt. Er kwam ook een grachtje dat beide hüghels voedt om het overtollige water dat van het terrein van de buren afloopt te kanaliseren en een functie te geven.

In en aan de rand van het bosje achteraan de tuin werden nog wat extra schaduwplanten en bessen geplant (hazelaar, kruisbes, doornloze braam, logan bes,…), en hier en daar nog wat klimmers.

Met dank aan Marjolein en Samana en de fijne vrijwilligers die in grote getale aanwezig waren, een netwerk in West-vlaanderen is ontsproten!

21 maart – Urban homestead in Zottegem

Nadat ze de Spaanse economische crash van dichtbij meemaakten, besloot dit koppel, eens ze terug in België waren, om het over een andere boeg te gooien. Ze waren vastberaden om voortaan meer veerkracht in hun leven in te bouwen, zodat een nakende Belgische crisis hen niet raken kan. Een jarenlange zoektocht bracht hen bij permacultuur. En nog wat later kregen ze de Mieren over de vloer om hun gazon tot een ‘urban homestead te transformeren.

Er werd een gans programma voor deze stadstuin opgesteld tijdens een permacultuur ontwerpsessie. De tuin zou zoveel mogelijk fruitbomen en kleinfruitstruiken moeten huisvesten, een uitgebreide moestuin voor éénjarigen, medicinale en keukenkruiden, speelruimte voor de kindjes, wateropvang en ⁻buffering, een opkweekplek voor stekken en kiemplantjes, een kippenren en de mogelijkheid om nieuwe kippen op te kweken, een tuinberging, houtopslag en als laatste een compostunit. Binnen een beperkte oppervlakte kreeg dit alles een goed uitgekiend plekje door de verschillende functies  met elkaar te combineren.

 

 

3 november – uit in Gent (deel 2)

De tweede Gent-sessie, begeleid door Houdbaar!

Dag 1 plaggen we zowaar de graszoden van een hele stadstuin af! Niet onbelangrijk: het is zandgrond en er waren een maand voordien een stel kippen gepasseerd die alles goed hadden losgewerkt. Het plaggen gaat dus als een mes door boter. We graven een langgerekte wadi, waar de overloop van de regenpunt in terecht komt, die tegelijk ook dienst doet als pad. Omdat het zandgrond is verstevigen we alles met hout zodat we een ware loopgraaf krijgen! Aan de zonnekant (links) worden er 8 fruitbomen en een grote diversiteit aan struiken met eetbare vruchten aangeplant.

Op naar het tweede project op dag 2 en 3: een oprit openbreken en met de vrijgekomen stenen een terras aanleggen en een schildpaddenparadijs een mooier uitzicht geven. De binnenkant van de schildpaddenwoonst moet glad zijn zodat de schildpadden niet ontsnappen. Aan de andere kant gebruiken we de wand om het steenpuin te verwerken waarin we dan weer kruiden kunnen planten. Langs de oprit maken we een klimhulp met recuperatiemateriaal voor diverse klimmers met eetbare bessen. Tussen de kiezels worden er andere struiken en diverse kruipende geplant. Ook de randen van het terras worden beplant met allerlei eetbare planten. Schildpadden en baasjes blij want het huis en de tuin zijn nu met elkaar verbonden door de overgang van het terras en ook op de oprit is er nu groen!

Op dag 4 fietsen we weer naar tuin 1 waar we de zandgrond verrijken met een hoop compost, achteraan een omheining plaatsen voor de kippen en alle mogelijke eetbare en nuttige planten aanplanten. Dit wordt een superintensief voedselbos middenin de stad!

20 oktober – uit in Gent (deel 1)

We vliegen er weer in! Deel 1 van 2 opeenvolgende Gent-sessies hosted by Houdbaar.

Op dag 1 komen we toe in Oostakker waar we een groendak aanleggen. Voor het eerst sinds enige tijd zijn we voor de uitvoering niet enkel met de Mier-Crew maar ook weer met een deel vrijwilligers (zie Agenda voor de komende activiteiten).

Op dag 2 verwijderen we een verzameling spullen en een paar iets minder gewenste planten uit een stadstuin om van een schone lei te beginnen voor de aanplant van allerlei bessen, enkele bomen en klimmers, kruiden en andere eetbare onderbegroeiing. Achteraan bouwen we een soort pergola die dient als zitplek en waarop er klimmers kunnen groeien. In het verlengde daarvan wordt er een groendak bovenop het dak van het bestaande tuinhuis gebouwd. De dag nadien werken we alles af en verlieten we dit toekomstig paradijsje met een goed gemoed.

Op dag 4 leggen we met een beperkte Crew een prairietuin met lava aan samen met Bart (De bezielde tuin) in een totaalontwerp van Tristan (Ecogardens).

 

 

22 september – wegdromen…

Op 22 november verzamelden we op de nieuwe stek van een mede-Mier-Crew-lid nabij de hoofdstad. We keken eens goed rond, dronken een theetje en kwamen allen samen tot een ontwerp voor deze mooi plek. Gezien het slechte weer maakten we van de gelegenheid gebruik om verder te brainstormen en werk-plannen te maken voor het nieuwe jaar!

28 augustus – een prairie voor je schoolpoort

De Egmont&Hoorn-school in Gavere richt vanaf dit schooljaar de richting land- en tuinbouw in. In een eerste fase van het vergroeningsproject van de school legden we een prairieborder aan langsheen de straatkant. Zo wordt het straatbeeld mooier, wordt het hek weggestopt en is er een natuurlijk afscheiding voor het terrein van de school.

Nadien trokken we naar het oer-mierennest waar de tuin voor overvloed zorgt. Zo konden we allerlei lekkers inmaken en toverden we in een handomdraai een tafel vol heerlijk pizzabeleg te voorschijn. Met een groot feest tot gevolg…!

11 augustus – zot groendak vervolg

Dinsdag 11 augustus kwamen we met de bijna voltallige Mier-Crew samen om een iets te opvallende hout-constructie op het dak te minimaliseren. Het hekwerk rondom het platte dak werd weggehaald waardoor het geheel herleid werd tot de essentie. Op de zijkanten van het dak werden er ter vervanging enkele touwen gespannen om de klimmers  te leiden.

De plantjes bleken overigens wel erg goed te gedijen en hadden het substraat al goed doorworteld en ook het zaadmengsel heeft zijn vruchten afgeworpen!

Twee studenten van het Narafi volgden Mier enkele weken voor hun eindwerk en waren ook een dag aanwezig bij de aanleg van het groendak in mei:

30 juni – afstudeerweek

De laatste Mier-Crew-week voor de zomervakantie en we plannen hem weer goed vol, met zelfs een uitloper in het weekend!

Op dag 1 werken we samen met expert in waterzuivering Marc Daelemans. De klant wou een holistisch watersysteem en wij stonden mee in voor de aanleg. We leiden het water via goten naar een bak naast het huis waarin planten komen die het regenwater zullen zuiveren tot heerlijk drinkwater. Verder worden er graafwerken verricht voor het bekken dat al het afvalwater zal zuiveren. Later volgt fase 2 van de werken, het plaatsen van de folie, het aansluiten van de buizen en het introduceren van de plantjes. Daarnaast zorgen we op vraag van de klant nog voor een uitbreiding van hun houtopslag-plek.

Onze volgende halte is Gemout in Outgaarden, het mooie project van 2 van onze crew-leden. Door de hitte staat onze dagactiviteit woensdag op een laag pitje maar ’s avonds vliegen we erin met een open workshop waarbij we uitleggen en demonstreren hoe je een Mier-style groendak aanlegt. Het dak van Gemout krijgt een grondige make-over. De hitte trotserend vervolledigen we op vrijdagmiddag het dak met als resultaat een uniek groendak. De 3 bakken (IBC) op het dak werden verstopt achter houtstronken, substraat en plantjes, later zullen er 3 bomen in geplant worden. Het L-vormige gedeelte van het dak wordt beplant. Voor het terras worden er de overvloedig aanwezige tegels van de binnenkoer aangevoerd en omgekeerd gelegd (gladde kant naar onder en ruwe kant naar boven) en met een beetje substraat worden de voegen gevuld waartussen sedums worden geplant. Op donderdagavond begeven we ons nog per fiets naar de Waalse grens voor een fijne avondontwerpsessie bij een klant.

Op vrijdagavond fietsen we naar Sint-Truiden naar het permacultuurfestival waar we op zaterdag en zondag met de Mier-Crew een workshop geven over onze werking: “Hoe zetten wij met een groep mensen permacultuur professioneel in de wereld?”. Leuke ontmoetingen, fijne gesprekken, gelijkgestemde geesten, warm weer, interessante workshops,…kortom een geslaagd weekend en een voldane rit terug naar huis! Op een ontspannende zonnige zomer!

Check vanaf september zeker ook de nieuwe link op onze website “Meedraaien” als je het voelt kriebelen om een keer te komen meedoen!

 

16 Juni – meedraaidagen in het mierennest

Een speciale week: we nodigden 8 gemotiveerde mensen uit om 4 dagen mee te draaien in het mierennest, om ons netwerk te versterken en om aan de vele vragen tot samenwerking gedurende het jaar tegemoet te komen.

We starten uiteraard met een ‘klassieke’ kennismaking maar even later versleuren we als start met alle aanwezige man- en vrouwkracht 2 grote stapels wilgenstronken 200m verder in de tuin, een goede eerste samenwerking. Even later plukken we eten en de hele namiddag is 1 grote rondleiding door huis en tuin, want elk hoekje heeft zijn eigen verhaal en systeem.

Dag 2 beginnen we door in 3 groepen een ontwerp te maken voor de achtertuin van Mier met de wens van een zwemvijver en bijbehorende watertoevoer alsook een toekomstige opkweek-plek, een betere circulatie en belevingswaarde in het achterhoofd. Namiddag redden we de molenbeek! Het afval wordt tot enkele meanders ver uit de beek gevist en er wordt dood hout in de bochtjes gestopt om kleine vissen en beestjes een schuilplek te bieden. Nadien worden er inheemse waterplanten aangeplant om erosie van de beekranden tegen te gaan. Zo ondersteunen en versnellen we het herstel van de beek – er zijn al kleine visjes gespot! Ondertussen verzamelt een ander deel van de groep vlijtig kruiden. Om ze te bewaren worden ze gedroogd of op azijn, olie of alcohol gezet. Dat kan dan later ofwel culinair ofwel medicinaal van pas komen.

Dag 3 is de dag van de vijver. Eerst de bodem vrijmaken en nog even planten redden, oude structuren demonteren en stenen verleggen om later te hergebruiken voor de aanleg van het terras. Nadien kan het graven starten. Een ander groepje is bezig om de watertoevoer van de vijver te verzekeren en wel op zo’n manier dat de gootjes zo lang mogelijk zijn en slechts minimaal hellen zodat ze gebruikt kunnen worden als opkweek-plek om potjes met planten in te zetten. Ondertussen wordt de bende ook van water en lekker eten voorzien, vele handen maken namelijk licht werk zodat o.a. ook de catering verzekerd is. Nu is het wachten op de reactie van de natuur (water) aangezien de vijverwanden puur uit de in de bodem aanwezige klei opgebouwd zijn en we dus niet met een folie werken.

De laatste dag wordt er naar ieders ervaringen geluisterd en wordt ook de werking van de Mier-Crew en de toekomst – hoe kunnen we verder en op een duurzame manier nieuwe mensen betrekken – besproken en wordt er gebrainstormd. Een productieve middag! Iedereen lijkt er alvast goesting in te hebben om op een of ander manier deel te zijn van de Crew, om de wereld te vergroenen!